اصول و آداب انتقاد 

خیلی وقت ها به خاطر عدم آگاهی از روش های درست انتقاد کردن، روابط با ارزشی را که داشتیم از دست دادیم و حتی مشکلات جبران ناپذیری ایجاد شده که جز حسرت، چیزی برای ما برجای نگذاشته است .پیشنهاد می‌کنم هر زمان که قصد دارید به کسی انتقادی داشته باشید، ابتدا این اصول را در ذهنتان مروری داشته باشید و سپس این کار را انجام دهید . یادتان باشد انتقاد هم مثل خیلی از امور روش ها و تکنیک هایی دارد که شما با رعایت آن ها می توانید یک انتقاد سازنده را تجربه کنید. با ما همراه باشید تا این اصول را برایتان شرح دهیم.

اصول انتقاد
اصول انتقاد
  • روانشناسی انتقاد
  • اصول انتقاد سازنده 
  • مشخص کردن هدف اصلی خود از انتقاد
  • آداب انتقاد
  • چگونه انتقاد کنیم ؟

این مسائلی که گفته شد، مهم‌ترین مسائلی هستند که باید برای یاد گرفتن مهارت انتقاد آنها را به کار ببریم. برای اینکه درباره هر کدام از این مطالب بیشتر بدانید، پیشنهاد می‌کنم حتماً مقاله اصول و آداب انتقاد را تا انتها مطالعه کنید…

مشاوره تخصصی واتساپ

روانشناسی انتقاد

دیل کارنگی نویسنده سرشناس کتاب ” آیین دوست یابی” که یکی از بهترین کتاب های روانشناسی و موفقیت است و من آن را معجزه ارتباط گیری می گویم. کتاب خود را با نقل داستانی از زندگی یک جنایت کار و آدم کش حرفه ای اینگونه آغاز میکند:

به گفته او زمانی که این جنایتکار در خانه خود به دام افتاد و توسط افسران پلیس دستگیر شد، نامه ای روی میز او با این مضمون یافت شد:

“خطاب به هر کسی که این نامه را میخواند، در سینه ام قلبی خسته است اما مهربان و دلسوز که به هیچ کس آزاری نمیرساند.”

تصور کنید شخصی که به سادگی افراد بی گناه را به قتل میرسانده و یکی از بزرگترین جنایتکاران تاریخ نیویورک به حساب می آید، معتقد است که فردی دلسوز و مهربان بوده که به هیچ کس آزار نرسانده است.

با این حساب آیا هنوز هم توقع دارید وقتی از دوست، پدر، مادر یا همسرتان انتقاد میکنید و نحوه عملکرد او را مورد سرزنش قرار میدهید، با آغوش باز از انتقاد شما استقبال کند و آن را سرلوحه اعمال خود قرار دهد؟

پس با همه این تفاسیر و با روانشناسی انتقاد باید در درجه اول بدانیم که درون انتقاد یک ناراحتی پنهانی وجود دارد که فرد شنونده را تحت تأثیر قرار خواهد داد حتی اگر چه ما با الگو و اصول صحیح انتقاد کردن جلو برویم . البته این نکته را یادتان نرود که اگر ما فنون انتقاد را رعایت نکنیم شاید اوضاع به شدت وخیم شود و ابتکار عمل از دستمان گرفته شود .

 

انتقاد سازنده

اصولی انتقاد کردن یکی از سخت ترین و حساس ترین کارهای دنیاست. چرا که انتقاد به جا و درست میتواند سرآغاز یک مسیر روشن برای رسیدن فرد به موفقیت باشد و بالعکس، اگر انتقادی بی دلیل و از سر تعصبات و نا آگاهی صورت بگیرد و اصول انتقاد در آن رعایت نشود، ممکن است جهان رو برای شخصی تیره و تار کند.

انتقادی را می توان سازنده نامید که فرد با کمترین تنش ممکن تمرکزش را روی بهبود وضع موجود گذاشته و در جهت رفع کاستی ها تلاش کند ، نه اینکه وضع موجود با کلام و رفتار ما پر تنش تر شود و به قول معروف صحبت های ما نقش بنزین روی آتش را ایفا کند .

این را یادتان باشد که انتقاد سازنده سرآغاز یک مسیر روشن است
این را یادتان باشد که انتقاد سازنده سرآغاز یک مسیر روشن است

اصول انتقاد

 مشخص کردن هدف اصلی خود از انتقاد

بیشتر مواقع انتقادها صرفاً برخواسته از ذهنیت های شخصی افراد هستند. یعنی زمانی که فرد با رفتاری مواجه میشود که با آرمان ها و دنیای مطلوب ذهنی خود فاصله دارد ، خیلی سریع نسبت به آن اعتراض کرده و آن رفتار را مورد نقد قرار میدهد!

در صورتی که این یک ویژگی کاملاً اشتباه هست. شما قبل از هرگونه واکنشی باید ابتدا مشخص کنید که اعتراض شما صرفاً از ذهنیت های شخصی شما سرچشمه میگیرد یا خیر؟ 

از سمت دیگه بعضی مواقع افراد ، دیگران را از سر خصومت های شخصی مورد انتقاد قرار میدهند. در واقع از انتقاد کردن به عنوان وسیله ای برای تلافی یا عقده گشایی و رفع خشم درونی نسبت به فرد مورد نظر استفاده میکنند.

اگر انگیزه شما از انتقاد کردن این هست که به قول معروف به فرد مقابل نشان بدید که ” زدی ضربتی، ضربتی نوش کن”، باید خدمتتان عرض کنم که لطفاً نه به خودتان و نه به شخص مقابل فشار روانی وارد نکنید، چون نه تنها انتقاد شما در این مواقع اثرگذار نخواهد بود، بلکه باعث میشود کینه ها دوچندان شده و مشکلات بزرگتر و حادتر بشوند.

پیشنهاد میکنم هر زمان که قصد کردید به کسی انتقادی داشته باشید، ابتدا جمله معروف آبراهام لینکن رو به یاد بیارید که میگفت:

“کسی حق انتقاد کردن دارد که قصد کمک کردن داشته باشد…”

اگر این جمله در آن لحظه برای شما صدق نمیکرد، حتماً سکوت اختیار کنید تا مشکلات بزرگتری دامن گیرتان نشود .

 

کسی حق انتقاد دارد که قصد کمک کردن داشته باشد
کسی حق انتقاد دارد که قصد کمک کردن داشته باشد

آداب انتقاد

1. آیا در جایگاهی هستید که به دیگران انتقاد کنید؟

موضوع مهمی که اغلب هیچ توجهی به آن نمیشود همین موضوع است . خوشبختانه یا متاسفانه ما در جامعه ای زندگی میکنیم که اغلب افراد یک پا منتقد هستند و در مورد مسائل مختلف شروع به نظر دادن می کنند. این گونه افراد نسبت به زمین و زمان اعتراض دارند ، از فیلم و تلویزیون گرفته تا لباس و رفتار مردم، خورد و خوراک آنها، علایق آنها ، تحصیلات دیگران و هر چیز دیگه ای که به ذهنتان خطور کند. توصیه ما به شما این هست که قبل از انتقاد کردن دقت کنید که:

* آیا در حوزه مورد نظر تخصصی دارید ؟

* اصلاً خودتان به موضوعی که مورد انتقاد قرار میدید، پایبند هستید؟

* آیا مطمئنید آنقدر سطح آگاهیتون بالاست که بتوانید فرد رو به درستی راهنمایی کنید؟

* و مهم تر از همه اینکه اصلاً به روش های صحیح اصول انتقاد، واقف هستید؟

اگر پاسخ شما به سوالات بالا مثبت هست، پس اجازه دارید که با رعایت تمام اصول، انتقاد خودتان را به زبان بیاورید.

انتقاد خود را با اصول آن انجام دهید
انتقاد خود را با اصول آن انجام دهید

2. آیا زمان مناسبی برای انتقاد کردن، انتخاب کردید؟

به شدت روی این موضوع تأکید دارم ، چون بارها شاهد بودیم که عدم موقعیت شناسی چه فجایع جبران ناپذیری با خودش به همراه آورده است !

برخی مواقع ممکن هست فردی که مورد انتقاد قرار میگیرد از لحاظ روحی در شرایط مناسبی نباشد و خرده گرفتن های شما باعث بشود نه تنها شرایط تغییر نکند بلکه شخص بیشتر آشفته شود . حتماً از مساعد بودن شرایط روحی و روانی اشخاص مطلع شوید و بعد با واقف بودن به این موضوع شروع به قضاوت و یا انتقاد کنید.

2. انتقاد کردن در جمع ممنوع

مطلب مهم بعدی که در آداب انتقاد صحیح باید به آن توجه کنید این هست که هرگز اشتباهات افراد را در جمع بیان نکنید ، چرا که ممکن است عزت نفس فرد را هدف قرار بدهید و باعث بروز ناراحتی و حس ناخوشایندی در وجود او شوید . این کار شما می تواند حتی باعث شود اعتماد به نفس او تا حد زیادی پایین آمده و از انجام کارهای دیگر زندگی باز بماند. پس با همه این تفاسیر بهترین نوع انتقاد زمانی هست که در خلوت و تنهایی فرد انجام بگیرد .

وقتی با آداب و اصول انتقاد کردن آشنا نیستید این کار را انجام ندهید ، چرا که بیشتر از سازنده بودن تخریب به همراه می آورد

چگونه انتقاد کنیم ؟

1. ابتدا از خوبی های فرد بگویید

همان طور که در مقاله ارتباط مؤثر گفته شد از محسنات افراد گفتن راهکار بسیار خوبی برای جلب محبت فرد مقابل می باشد و شما با این کار طرف مقابلتان را آماده برای شنیدن انتقاد می کنید . یادتان باشد هیچ کس بی نقص نیست و در عین حال هیچ کس آنقدر بد نیست که تمام ویژگی ها و نقاط مثبت آن فدای نقطه ضعف هاش شود .

همه انسان ها نقاط سپیدی دارند که باعث میشود بیشتر به چشم بیایند و در دل دیگران نفوذ کنند. برای اینکه بتوانید یک انتقاد اصولی و سازنده داشته باشید، ابتدا از خوبی ها و ویژگی های مثبت شخص صحبت کنید. اجازه بدهید تا طرف مقابل این احساس رو داشته باشد که برای شما شخص ارزشمندی هست و مطمئن شود که جزء کمک کردن به او هیچ نیّت دیگری ندارید.

یادتان باشد که این احساس باعث ایجاد حال خوبی در وجود وی خواهد شد و همینطور این امکان رو فراهم میکند که انتقاد شما به بهترین حالت ممکن در جان او فرو نشسته و به کلام شما گوش فرا دهد . شما باید مثل آب نرم خو باشید تا حتی در دل سنگ هم نفوذ کنید.

2. یک طرفه به قاضی نروید!

به شخص اجازه دفاع بدهید. در حین صحبت ها از او هم سوالاتی رو بپرسید. اجازه بدهید علت رفتارش رو برای شما توضیح بدهد . طوری با فرد رفتار نکنید که به محض دیدن شما دچار استرس شود و منتظر توبیخ شما باشد.

این حرکت شما شخص مقابلتان را به این باور میرساند که در مقابل یک فرد بزرگ منش قرار گرفته و تا حد زیادی باعث میشود خود شخص از رفتار ناشایستی که داشته پشیمان شود و برای اصلاح آن تلاش کند.

جمله معروف دیل کارنگی رو به خاطر بیاورید که:

انسان ها همونقدر که تشنه تحسین هستند، از تحقیر و توبیخ شدن وحشت دارند!

محکوم کردن دیگران نه تنها هیچ تغییر مثبتی در وجود آنها ایجاد نمیکند، بلکه باعث میشود برای دفاع از خودشان به رفتارهای غلط بعدی ادامه بدهند.

انسانها همان قدر که تشنه تحسین شدن هستند از توبیخ و تحقیر شدن وحشت دارند
انسانها همان قدر که تشنه تحسین شدن هستند از توبیخ و تحقیر شدن وحشت دارند

3. با مقایسه کردن، فرد را زیر سوال نبرید

مقایسه کردن افراد با یکدیگر یکی از بدترین ویژگی هاست. هر انسانی توانایی ها و ویژگی های اخلاقی مخصوص به خود را دارد و در هیچ کتاب مقدسی هم ذکر نشده که باید همه افراد شبیه به یکدیگر رفتار کنند. هر فردی را با توجه به ویژگی های خودش مورد انتقاد قرار بدهید.

یکی از نابود کننده ترین کارهایی که در ارتباط با دیگران میتوانید انجام بدهید این هست که با مقایسه کردن آنها با افراد دیگر غرور و قدرت و استعدادهای آنها را زیر سوال ببرید ؛ بنابر این به شدت توصیه میکنم از این کار بپرهیزید.

4. افراط در این کار هم ممنوع

افراط در هرچیزی مضر است. حال چه افراط در خوردن باشد چه در انتقاد کردن. زیاده روی در انتقاد باعث میشود فرد فکر کند شما یک شخص عیب جو هستید و می خواهید شخصیت او را خورد کنید. بنابراین دیگر حرف های شما برایش اعتباری نخواهد داشت و به شما برچسب عیب جو خواهد زد! اینطور حتی اگر زمانی هم واقعاً انتقاد شما به جا و درست هم باشد ، اثری نخواهد داشت .

5. راه حل خود را بدهید

شما باید در آخرین مرحله راه حل خودتان رو به صورت یک پیشنهاد برای شخص مطرح کنید. به عنوان مثال بگویید: به نظرت اگر به این صورت عمل کنی، بهتر نیست؟ وقتی شما به صورت سوالی انتقاد خود را مطرح می کنید به اختیار و عزت نفس فرد مقابل احترام گذاشته و همین امر باعث بهتر قبول کردن مطلب شما می شود .

یادتان نرود اگر بخواهید شخص را مجبور به اجرای راه حل خودتان کنید، فکر میکند قدرت اراده را از او سلب کردید و بنابراین به مقابله با شما خواهد پرداخت. در پایان ناگفته نماند اگر شما به مبانی و تکنیک های فن بیان آشنا باشید بهتر و تاثیر گذارتر می توانید انتقاد کردن خود را جلو ببرید پس حتماً به این فنون هم نگاهی بیندازید .

حتماً بازخوردهای مختلفی رو که از اجرای راهکارهای نقد صحیح خواهید گرفت، با ما به اشتراک بذارید…


نویسنده:معصومه تیموری
نویسنده:معصومه تیموری از تیم گام برتر
  1. قادری

    سلام مطلب بسیار کاربردی و مفیدی است با تشکر از شما من فکر میکنم بسیار آموزنده و علمی و به روز می‌باشد. خیلی عالی است .

    پاسخ دادن
    1. پارسا هموله | پشتیبانی گام برتر

      وقت بخیر

      ممنون از نظر لطف شما…خوشحالیم که مقاله مورد استقبالتون قرار گرفت.

      موفق باشید

  2. مهدوی

    سلام.مقاله خوبی بود.کاش این لصول را کمی زودتر می دانستم ویاداوری میشد در چند موقعیت انتقاد خوبی نداشتم ومشکل ساز شده است از این بعد ان شاالله رعایت میکنم.ممنون.

    پاسخ دادن
    1. سلام
      خداروشکر که الآن با خوندن این مقاله به این آگاهی رسیدید
      متشکرم

  3. ام لیلا احمدی

    بله درسته به نظر من انتقاد سازنده مستلزم رعایت اصولی است که در این مقاله ذکر شد .
    از شما بزرگواران سپاسگزارم

    پاسخ دادن
    1. سپاس از همراهی شما

  4. صغری تیموری

    سلام،امیدوارم من به عنوان یک مادر بتونم درست انتقاد کنم و فرزندم رو درست تربیت کنم.ممنونم

    پاسخ دادن
  5. منیر سادات حسینی

    مقالتون خیلی عالی بود به این نتیجه رسیدم که تا وقتی خودم رشد فکری نکردم وادراکمو بالا نبردم حق انتقاد کردن از کسی رو ندارم.

    پاسخ دادن
  6. الهه ابراهیمی

    احسنت کاملا درسته…

    پاسخ دادن
    1. ممنون از شما

  7. Pariya_amirpor

    سلام واقعا عالی و کاربردی بود خیلی ممنون

    پاسخ دادن
  8. صفری

    سلام
    مقالتون عالی بود نکات خیلی مهمی رو در ارتباط با انتقاد ذکر فرمودید امیدوارم با تمرین بتونم اگه قرار شد از کسی انتقاد کنم این موارد رو رعایت کنم

    پاسخ دادن
  9. سمیه تیموری

    خیلی عالی بود .
    امیدوارم با این راهکارها بتونیم به دنیای مطلوب و ایده آل برسیم.

    پاسخ دادن
    1. سپاس گزارم

  10. رقیه کریمی

    سلام نکات خیلی خوبی از انتقاد یاد گرفتم .
    چه بسا افرادی که با انتقاد نابجا زندگی را خراب کردند

    پاسخ دادن
    1. سلام
      خوشحالیم براتون مفید بوده
      موفق باشید

  11. عربگری

    سلام
    اگرما درهنگام انتقاد زمان مناسبی رو درنظربگیریم و از نقاط مثبت مخاطبمون شروع کنیم حتما انتقاد ما سازنده میباشد

    پاسخ دادن
    1. کاربر گرامی سلام
      کاملا درسته
      ممنون از شما

  12. حمیده فعال

    مطالب خیلی خوبی بود و یک جمع بندی از انچه در مورد انتقاد کردن می دانستم امیدوارم بتونم بهشون عمل کنم

    پاسخ دادن
    1. خوشحالیم براتون مفید بوده
      موفق و سربلند باشید

  13. کیانمهر

    سلام. امام علی علیه السلام در این زمینه می فرماید: «الافراط فی الملامه تشب نیران اللجاج»(۵) زیاده روی در ملامت، آتش لجاجت را مشتغل می سازد.
    و نیز می فرماید: «ایاک أن تکرر العتب فان ذلک یغری بالذنب و یهون بالعتب» از تکرار سرزنش بپرهیزید که موجب دلیری در گناه و بی اثر ساختن ملامت می شود.

    پاسخ دادن
    1. کاربر گرامی سلام
      ممنون از اشاره خوبی که به آیات داشتید

  14. nemati

    درود بر شمااااا☺

    توی کارگاه استاد برتر ب این رسیدم ک هر چقدر علم و اگااهیموون زیاد میشه ب همون اندازه ب دنیای مطلوب نزدیک و نزدیکتر میشیم ?⚘???

    واقعا دس مریزااااد ???☘????

    پاسخ دادن
    1. سلام و خدا قوت
      کاملا درسته نتیجه گیری هوشمندانه ای بود
      ممنون از مهرِ شما

  15. معصومه شاهری

    سلام.عالی بود.متقاعد کردن کار ادمهای موفق است.انشا..به موفقیت عالی برسیم ودرست انتقاد کردن رو یاد بگیریم تا کمکی به دیگران کنیم لازمه ان رشد فردی است.سپاس.

    پاسخ دادن
    1. سلام
      سپاس از همراهی شما

  16. پریزاد

    مچکرم از مقاله ی خوبتون تمام اصول انتقاد کاملا درست بیان شدند . من بعنوان یه مادر بیشترین انتقاد و از بچه هام دارم برای بهتر تربیت شدنشون وقتی از اصول درست استفاده میکنم سریع جواب میده ولی وقتی نکات 2 و 3و 4 رو رعایت نمیکنم انتقاد هیچ نتیجه ای نمیده .سعی میکنم بیشتر رو این موارد کار کنم. ??

    پاسخ دادن
    1. سلام
      خیلی هم عالی
      موفق و سربلند باشید

  17. فیروزه حاجی قنبری

    با سلام
    ما چقدر گل توی گلدون رو دوست داریم
    اگه علف هرزی کنارش رشد کنه،چنان اون علف هرز رو در میاریم که به گلمون فشار و ضربه ای وارد نکنیم
    انتقاد یعنی از علف هرز دور یار و رفیقمون بیزاریم.پس طوری باید بهش بگیم که ذره ای آزرده نسه،وقتی اینجوری فکر کنی،خود به خود با نرمی ازش انتقاد می کنی

    پاسخ دادن
    1. کاربر گرامی سلام
      توصیف زیبایی داشتید
      ممنون از شما

  18. رقیه کریمی

    سلام عالی بود

    پاسخ دادن
    1. سلام
      ممنون از شما

  19. سهیلا کریمی

    یکی دیگه از انتقادهای سازنده انتانتقادهایشخص مخاطب مارو دوست داشته باشه و قبول داشته باشه . قبل از هر گونه انتقادی اول باید از خودمون بپرسیم ایا قبولمون داره؟ اگه اره که انتقاد کنیم اما سازنده . اگه نه, اول باید یه جوری این حس رو در درونش بوجود بیاریم و تقویت کنیم . ممنون ?????

    پاسخ دادن
    1. کاملا درسته
      ممنون از توجه شما

  20. mahdi

    اینکه انتقاد میتونه تا اینقدر مخرب باشه قبول ،،،
    ولی جایگاه نقد چی میشه،،،تا نقدی نباشه پیشرفتی هم حاصل نمیشه،،،!!

    پاسخ دادن
    1. مجتبی مصطفایی|مربی استعدادیابی و مهارت‌های موفقیت

      بله حق با شماست. در مقالات بعدی حتماً به نحوه نقد کردن و جایگاه اون خواهیم پرداخت…

  21. Masoomeh _Hosein nejhad

    خییلیی عالیی بود
    ممنون

    پاسخ دادن
  22. حدیثه حاجی علی

    عالیه
    بهترینید

    پاسخ دادن
  23. hoseinnejhad_mahdi

    احسنت….
    موفق باشید??

    پاسخ دادن

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

-- بارگیری کد امنیتی --